- Bilindiği üzere, yabancılar iki şekilde Türk vatandaşlığını kazanabilir:
1.DOĞUMLA; Soy bağı veya doğum yeri esasına göre kazanılan Türk Vatandaşlığıdır.
Soy bağı yoluyla Türk vatandaşlığı: Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde veya evlilik birliği dışında doğan çocuk Türk vatandaşıdır.
Doğum yeri: Türkiye’de doğan ancak; yabancı ana ve babasından dolayı doğumla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk ile anne babası tespit edilemeyen bulunmuş çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır.
2.SONRADAN; Yetkili Makam kararı, İstisnai durum, Evlenme, Evlat edinme ve seçme hakkı kullanılarak kazanılan Türk Vatandaşlığıdır. Bu çalışmamızda sonradan kazanılan Türk vatandaşlığının istisnai yol ile kazanımı açıklanacaktır.
GAYRİMENKUL SATIN ALIMI YOLU İLE
- Gayrimenkul alımı yolu ile Türk vatandaşlığının kazanılması yolu, sonradan istisnai durumlar ile Türk vatandaşlığının kazanılması konusunun altında yer alır. 12 Ocak 2017 tarihli 29946 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile “Aşağıdaki şartlardan herhangi birini sağlayan yabancı, Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir:
b) En az 250.000 Amerikan Doları tutarında taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tespit edilen,” hükmü, Türk vatandaşlığı kazanımı için yabancılara ek bir yol sağlamıştır. bu hüküm ile, en az 250.000 Dolar değerinde bir gayrimenkulü satın alıp, bunu 3 yıl süre ile satmayacağını tapu siciline şerh düşen yabancıların, Bakanlık teklifi ile vatandaşlığı kazanma imkanları doğmuştur.
- Bu yolla vatandaşlık kazanımı ile ilgili süreç ise şu şekilde ilerleyecektir:
- Söz konusu düzenlemeden yararlanmak amacıyla yapılan taşınmazın satış yoluyla edinimine yönelik başvurularda anılan maddede belirtilen tutarın tespiti için SPK tarafından kabul edilen, geçerli bir lisansa sahip değerleme uzmanı tarafından, değerleme standartlarına uygun olarak hazırlanmış, piyasa değerini gösterir taşınmaz değerleme raporu aranır.
- Piyasa değerini gösterir taşınmaz değerleme raporunda yer alan meblağ esas alınarak taşınmaz/taşınmazların Amerikan Doları cinsinden değeri, işlemin yapıldığı tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru üzerinden hesaplanır.
- Düzenlenecek resmi senette taşınmazı satın alan yabancı gerçek kişinin; “Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20’nci maddesi kapsamında Türk Vatandaşlığının kazanılması amacıyla edindiği bu taşınmazı/taşınmazları 3 yıl süre ile satmayacağı taahhüdünde bulunduğu” ve “Taşınmazın siciline Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20’nci maddesi kapsamında edinim tarihinden itibaren üç yıl içerisinde satılmayacağı yönünde belirtme yapılmasını istediği” yönündeki beyanına yer verilerek beyanlar hanesine; “Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20’nci maddesi kapsamında edinim tarihinden itibaren üç yıl içerisinde satılmayacağı taahhüdü vardır.” belirtmesi yapılır.
- Bu süreç sonrası İstanbul Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu madde 31/j uyarınca “Kısa Dönem İkamet İzni” başvurusunda bulunulur.
- İkamet izni ve tapuya düşülen şerh ile birlikte, İstanbul Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne internet sitesinde de belirtilen “Türk Vatandaşlığının İstisnai Olarak Kazanılması Başvuru Formu” ile başvuru yapılır.
- İstanbul Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, bu başvuruyu incelemesi ve istisnai şartları karşıladığı şeklinde onaylaması için Ankara’ya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na yollamaktadır. Burada yapılan süreç, Yönetmelik’te geçen 250.000 değerindeki gayrimenkulün, Yönetmelik uyarınca değerinin doğru olup olmadığı ve 3 yıl süre ile satılmayacağı şerhinin tapuda var olup olmadığı hususudur. Buradaki sürecin 1,5-2 ay kadar sürdüğü ve daha sonra onaylanıp tekrar İstanbul Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü’ne gönderildiği uygulamada görülmektedir. Bu aşamadan sonra ise Müdürlükçe vatandaşlık başvuru dosyası oluşturulur.
- Dosya oluşturulduktan sonra, vatandaşlık başvurusunda bulunan kimseden istenilen belgeler şunlardır:
- İsteği belirten form dilekçe (VAT-4)
- 2 Adet 50×60 mm boyutunda beyaz fonda, desensiz ICAO tarafından belirlenen ve makinede okunabilen biyometrik fotoğraf
- Kişinin hangi devlet vatandaşı olduğunu gösteren pasaport veya benzeri belge, vatansız ise temininin mümkün olması halinde buna ilişkin belge.
- Medenî hal belgesi ve evli ise evlenme belgesi, boşanmış ise boşanma belgesi, dul ise esine ait ölüm belgesi.
- Kişinin kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği gibi belge ve evli ise es ve çocuklarının aile bağını kanıtlayan nüfus kayıt örneği veya benzeri belge.
- Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınları varsa bu kişilere ait müracaat makamlarınca sistemden alınan nüfus kayıt örneği.
- Kişinin doğum tarihinin ay ve günü bulunmuyorsa, doğum tarihinin tamamlanması için ülkesinin yetkili makamlarından alınmış belge, belgenin temin edilememesi halinde ise 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 39 uncu maddesi gereğince işlem yapılmasını kabul ettiğine dair imzalı beyanı.
- Hizmet bedelinin Maliye veznesine yatırıldığını gösteren makbuz.
- Tüm bu belgeler ve Müdürlükçe istenebilecek diğer belgeler (eş ve çocuk için istenebilecek belgeler) teslim edildikten ve başvuru değerlendirilme aşamasına geçildikten sonra ise, başvuru sonucunun ortalama 6 ay içerisinde sonuçlandığı uygulamada görülmektedir.
- Gayrimenkul alımı ile Türk vatandaşlığının kazanılması süreci, ortalama 8-10 ay sürmekte ve sonuçlanmaktadır. Süreç içerisinde birçok devlet kurumuna başvuru ve belgelerin gitmesi, kurumların yapacakları incelemelerin sonuçlarının beklenilmesi vb. durumlardan ötürü, bu sürecin tam olarak ne kadar süreceğine dair kesin bir tahminde bulunmak zorlaşmaktadır. Ancak belirtilen ve kurumların (İstanbul Valiliği İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, İl Göç İdaresi vb.) internet sitelerinde gösterilen belgeler ile başvuru sonucunda, artık eksik bir belgenin bulunmayacağını, sürecin sürüncemede kalmayacağını söyleyebiliriz. Tüm bu işlemler, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik madde 37 uyarınca “Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına ilişkin başvurular yurt içinde ikamet edilen yer valiliğine, yurt dışında ise dış temsilciliklere bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin vekâletname ile yapılır.” vekil aracılığıyla yürütülebilir.
- Bakanlığın yazılı talimatı üzerine Türk vatandaşlığını istisnai olarak kazanması teklif edilen yabancı hakkında yurt içinde yerleşim yerinin bulunduğu valilik, yurt dışında ise dış temsilciliklerimiz tarafından başvuru belgelerinden oluşan vatandaşlık dosyası düzenlenir. Posta yoluyla yapılan müracaatlar kabul edilmez. Ergin olmayan veya ayırt etme gücünden yoksun bulunan kişilerin vatandaşlıkla ilgili başvuruları veli ya da vasileri tarafından yapılır. Başvuru tarihi olarak kişinin form dilekçesinin müracaat makamınca evrak kaydına alındığı tarih esas alınır. Yabancı makamlarca verilmiş olan resmi belgelerin tasdik işlemleri Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 167’nci maddesine göre yapılır. Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancıların başvuru sırasında ibraz ettikleri yabancı makamlardan alınan diploma, pasaport gibi belgelerin Türkçe tercümeli ve noter tasdikli olması yeterlidir. Gerekli görülen hallerde ikamet tezkerelerinin aslına uygunluğunun tasdiki il müdürlüklerince de yapılabilir.